Qisqacha
O‘rganayotgan tilingizda aniq subtitrlari bor qisqa parcha tanlang. Bir satrni qo‘ying, eshitganingizni yozing, keyin subtitr bilan solishtirib, tushib qolgan so‘zlarni toping. Qiyin joyni yana tinglang. So‘zlar qo‘shilib ketganmi, urg‘usiz qisqarganmi yoki tovushlar bir-biriga o‘xshaganmi, aniqlab keyingi satrga o‘ting. LinguaCap’dagi Dictation rejimi videoni satrma-satr ijro etadi va javobingizni tekshiradi.
Diktant tinglab tushunishga qanday yordam beradi?
Tabiiy nutqda so‘zlar bir-biriga qo‘shilib ketadi, qisqa so‘zlar yanada qisqaradi, tovushlar esa o‘zgaradi. Faqat mazmunga quloq solsangiz, miyangiz yetishmayotgan qismlarni taxminan to‘ldiradi. Shuning uchun qaysi so‘zni eshitmay qolganingizni sezmaysiz. Har bir so‘zni yozganingizda, tovushlarni ajratishga e’tibor berasiz. Yozganingizni matn bilan solishtirsangiz, qayerda adashganingizni ko‘rasiz.
Tinglash tadqiqotlarida tovush va so‘zlarni tanish «quyidan yuqoriga» ishlov berish, kontekstga qarab taxmin qilish esa «yuqoridan quyiga» ishlov berish deb ataladi (Vandergrift va Goh, 2012). Tinglab tushunish uchun ikkala jarayon ham kerak. Diktant odatda tomosha paytida e’tibordan chetda qoladigan tovushlarni ajratishga o‘rgatadi.
Video orqali inglizcha diktantni qanday bajarish kerak?
- O‘rganayotgan tilingizda subtitri bor 1–3 daqiqalik video tanlang. Imkon bo‘lsa, subtitrni odam tayyorlagan videoni oling.
- Subtitrni yashiring va bitta satrni tinglang.
- Eshitganingizning barchasini yozing. Satrni uch martagacha takrorlang va eshitib ajrata olmagan joyingizni bo‘sh qoldiring.
- Javobingizni subtitr bilan solishtiring.
- Har bir xatoning sababini aniqlang. Ikki so‘z qo‘shilib ketdimi, qisqa so‘z urg‘usiz aytildimi, tovushlarni chalkashtirdingizmi yoki so‘zni bilmadingizmi?
- Matnga qarab yana bir marta tinglang va keyingi satrga o‘ting.
LinguaCap’da Dictation rejimi
LinguaCap kengaytmasida videoning transkriptini oching va Dictation rejimiga o‘ting. Ilova har safar bitta satrni ijro etadi. Butun satrni yozish yoki faqat bo‘sh joylardagi so‘zlarni to‘ldirish mumkin. Ikkinchi usul boshlovchilarga osonroq. Tekshiruvda qaysi so‘zlar to‘g‘ri, qaysilari yetishmayotgani yoki ortiqchaligini ko‘rasiz. Qiynalsangiz, to‘g‘ri javobni oching. Mashg‘ulot oxirida umumiy natijani ko‘ring.
Diktant YouTube, Netflix va LinguaCap subtitr ko‘rsatadigan boshqa mos saytlarda ishlaydi. iPhone va Android ilovalarida ham bu rejim mavjud. Eshitmay qolgan so‘zlaringizni saqlang va keyin kartochkalar orqali takrorlang.
Til darajangizga mos diktant
- Boshlang‘ich daraja. Til o‘rganuvchilarga mo‘ljallangan sekin videolarni tanlang va bo‘sh joylarni to‘ldiring. Har mashg‘ulotda bir yoki ikki satr yetadi.
- O‘rta daraja. Vlog va intervyulardagi to‘liq satrlarni yozing. Grammatik qo‘shimchalarga e’tibor bering.
- Yuqori daraja. So‘zlovchilar bir-birining gapini bo‘ladigan va og‘zaki iboralar ishlatiladigan seriallardan tez dialoglarni tanlang.
Xatolar nimani ko‘rsatadi?
- Artikl, predlog yoki olmosh kabi qisqa so‘zlar tushib qoldi. Grammatikaga va bu so‘zlarning urg‘usiz talaffuziga quloq tuting.
- Ikkita so‘zni bitta deb eshitdingiz. Uzluksiz nutqda so‘zlar qanday ulanib ketishini mashq qiling.
- O‘xshash so‘zlarni chalkashtirdingiz. Inglizchadagi «ship» va «sheep» yoki ispanchadagi «pero» va «perro» kabi tovush juftlarini farqlashni mashq qiling.
- So‘zni umuman yoza olmadingiz. Ehtimol, u siz uchun yangi. Uni lug‘atga saqlang.
Diktantni shadowing mashqi bilan birlashtiring. Avval har bir so‘zni eshitganingizni tekshiring, keyin jumlani ovoz chiqarib takrorlang.
Ko‘p so‘raladigan savollar
Inglizcha diktant til o‘rganishga yordam beradimi?
Ha. Diktant mazmun bilan birga har bir so‘zni eshitib ajratishni mashq qildiradi. Qaysi tovush va so‘zlarni o‘tkazib yuborganingizni ko‘rasiz. Imlo ham yaxshilanadi.
Diktant mashqi qancha davom etishi kerak?
O‘n-yigirma daqiqa yoki o‘n-yigirma satr yetarli. Diqqatingiz chalg‘iy boshlamasidan mashqni yakunlang.
Diktant uchun avtomatik subtitrlardan foydalansa bo‘ladimi?
Bo‘ladi, ammo avtomatik subtitrlarda xatolar uchrashi mumkin. Javobingizni tekshirish uchun odam yozgan subtitrlar ishonchliroq.
Butun satrni yozish va bo‘sh joylarni to‘ldirish nimasi bilan farq qiladi?
Birinchi rejimda gapni to‘liq yozasiz. Ikkinchisida faqat tushirib qoldirilgan so‘zlarni yozasiz. Boshlovchilar ikkinchi rejimdan boshlashi mumkin.
Manbalar
Maqolani LinguaCap jamoasi tayyorladi. Sayt va ilovalarning funksiyalari hamda obuna shartlari o‘zgarishi mumkin. Joriy ma’lumotni rasmiy manbalardan tekshiring.
Subtitrli videoni diktant mashqiga aylantiring
YouTube va Netflix uchun LinguaCap’ni Chrome’ga qo‘shing yoki telefon ilovasida YouTube videosi bilan mashq qiling.